صفحه اصلی > استان‌ها > البرز 
البرز

جمعیت
استان البرز سی و یکمین استان ایران است. استان البرز با وسعت  ۵۱۲۱ کیلومتر مربع در شمال ایران و در دامنه رشته کوههای البرز مرکزی واقع شده است. جمعیت استان حدود ۵/۲ میلیون نفر است که مرکز آن شهر کرج است. این شهر سومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران و مشهد به شمار می‌آید. آب و هوای این استان تحت تأثیر سلسله کوه‌های البرز، دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است. جنوب استان به دلیل مجاورت با دشت، آب و هوای خشک و گرم دارد و این ویژگی خاص این منطقه به شمار می‌رود که از یک سو به رشته کوه‌های پر برف البرز می‌رسد و از سوی دیگر به حاشیه یکی از خشک‌ترین بیابان‌های ایران منتهی می‌شود. این استان دارای ۶ شهرستان، ۸ بخش، ۱۷ شهر، ۲۹ دهستان و ۳۹۴ روستا می‌باشد.



مرکز:کرج
مساحت کیلومترمربع:۵۱۲۱
جمعیت (۱۳۹۰):۲۴۱۲۵۱۳
تعداد شهرستان‌ها:۶
تعداد بخش‌ها:۸
تعداد شهر:۱۷
تعداد دهستان‌ها:۲۹
تعداد آبادی:۳۹۴

(براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰ و  تقسیمات کشوری سال ۱۳۹۳ سازمان آمار)

نقشه

هوا و اقلیم

استان البرز علی‌رغم وسعت کم، از نظر اقلیمی دارای تنوع زیادی می‌باشد به گونه‌ای که از اقلیم بیابانی در قسمت‌های جنوبی تا اقلیم‌های نیمه مرطوب و مرطوب در قسمت‌های شمالی این استان دیده می‌شود. به طور کلی در پهنه استان البرز اقلیم‌های زیر دیده می‌شود:
۱- آب و هوای معتدل کوهستانی: از ویژگی‌های آب و هوای معتدل کوهستانی، زمستان‌های سرد و مرطوب و تابستان‌های معتدل است. این نوع آب و هوا در مناطق شمالی استان مشاهده می‌شود. این منطقه از تنوع زیستی خوبی برخوردار است.
۲- آب و هوای نیمه بیابانی: در بخش‌های جنوبی استان البرز بارش کم و دمای زیاد سبب ایجاد آب و هوای نیمه بیابانی شده است. در نواحی جنوب غربی استان (جنوب نظرآباد و اشتهارد) بر میزان خشکی افزوده شده به طوری که به شرایط بیابانی نزدیک می‌شود و حتی در برخی مناطق زمین به حالت کویری درمی‌آید. البته کویری شدن این نواحی علاوه بر شرایط اقلیمی (تبخیر شدید و بارش کم) بیشتر تحت تأثیر شرایط ژئومورفولوژیکی منطقه است.
عوامل متعددی بر تنوع آب و هوایی استان البرز مؤثر می‌باشند اما در این میان ارتفاعات البرز مهم‌ترین نقش را در شکل‌گیری اقالیم استان به عهده دارند. استان البرز در دامنه‌های جنوبی رشته کوه‌های البرز واقع شده و این بخش از ارتفاعات البرز، مرتفع‌ترین قلل البرز را به در خود جای داده است. ارتفاعات شمالی استان به صورت رشته کوه‌های بلند و کشیده از یک سو سبب کاهش دما می‌شوند و از سویی دیگر مانع نفوذ هوای مرطوب دریای خزر به قسمت‌های داخلی استان می‌گردد. مناطق کوهستانی شمال استان در فصل سرد سال بارش‌های توده‌های هوای مرطوب غربی را تشدید می‌کند و در فصل گرم سال به ویژه فصل بهار سبب بارش در دامنه کوه‌ها می‌شود در مقابل بخش‌های جنوبی که ارتفاع کمتری دارند، افزایش دما باعث می‌گردد از میزان بارندگی کاسته شود.
عرض جغرافیایی یکی دیگر از عوامل مؤثر بر اقلیم این استان می‌باشد اما به سبب محدودیت گستردگی عرض جغرافیایی در این استان، تأثیر آن بر اقلیم این خطّه، محدود می‌باشد.
میانگین بارش سالیانه در استان البرز ۲۵۰ (حداکثر ۳۰۰) میلی‌متر است. رژیم بارندگی در این استان در مجموع مدیترانه‌ای است به این معنا که در طول فصول پاییز و زمستان بیشترین میزان بارندگی‌های سالیانه ریزش می‌نماید و در فصل خشک که از اواسط خرداد تا اوایل مهرماه ادامه دارد، کمتر از ۵ درصد بارندگی سالیانه استان نازل می‌گردد. میانگین دمای سالانه در استان البرز ۱۶ درجه سانتی‌گراد است که در این میان ماه دی سردترین و ماه مرداد گرم‌ترین ماه‌های سال در استان البرز محسوب می‌شوند. تعداد روزهای یخبندان در استان البرز ۵۰ روز در سال است.


کشاورزی

استان البرز در بخش کشاورزی به دلیل برخورداری از شرایط اقلیمی ممتاز، خاک حاصلخیز، کیفیت مناسب و مطلوب آب‌های سطحی و زیرزمینی، وجود شرایط کشت دوم و سوم در برخی نقاط، وجود نهالستان برای عرضه به کل کشور و به ویژه امکان تصفیه و بازیافت فاضلاب در بخش کشاورزی، دارای موقعیتی استثنایی است و یکی از استان‌های مهم کشور در بخش تولید محصولات کشاورزی محسوب می‌شود. در حال حاضر ۸۰ درصد سبزی و صیفی و ۶۰ درصد میوه کشور از این استان صادر می‌شود. علی رغم توسعه شهرنشینی و مهاجرت به استان هنوز هم استان البرز در زمینه کشاورزی و دامپروری دارای رتبه ممتازی بوده و ظرفیتهای مناسبی برای توسعه در این بخش دارا می‌باشد. با توجه به اینکه سهم بزرگی از مؤسسات تحقیقاتی و مراکز پژوهشی وزارت جهاد کشاورزی در این استان واقع شیده است و از طرفیی دارای بزرگترین و قدیمی‌ترین پردیس کشاورزی کشور و دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد متخصصین کشاورزی  زیادی را برای کشور تربیت کرده است می‌توان گفت استان البرز با داشتن سرمایه‌های عظیم بستری با ارزش  برای پیشرفت کشاورزی نوین کشور محسوب می‌شود.
گندم، جو، گیلاس، زردآلو، هلو، آلو، سیب، آلبالو و تره‌بار از جمله مهم‌ترین محصولات این استان می‌باشند.
دامداری: پرورش دام به عنوان یکی از فعالیت‌های اقتصادی از زمان‌های قدیم در استان البرز رایج بوده و دامداری یکی از مشاغل اصلی و فعالیت مهم اهالی روستایی استان محسوب می‌شده است.
در حال حاضر در استان البرز انواع محصولات دامی و لبنی تولید می‌شود. استان البرز چهارمین استان کشور از نظر تولید مرغ، تخم مرغ، جوجه یک روزه، ماهی و مواد لبنی می‌باشد.
در میان شهرستان‌های استان البرز، نظرآباد قطب دامپروری استان به شمار می‌رود.


منابع آب

منابع آب استان البرز به دو دسته تقسیم می‌شود:
الف) آب‌های سطحی:
ارتفاعات شمالی استان سرچشمه رودهای دایمی از جمله کرج، طالقان و کردان است. در جنوب استان به دلیل بارش کم، بیشتر رودها به شکل فصلی یا اتفاقی دیده می‌شوند.
رود کرج: این رود از بخش مرکزی رشته کوه‌های البرز سرچشمه می‌گیرد و در مسیر خود بس از دریافت چند شعبه از جمله وارگنه رود، ولایت رود، آزادبر و شهرستانک در بستری پپیچ و خم به سمت جنوب استان جریان می‌باید و در انتها به دریاچه نمک قم می‌ریزد.
در سال ۱۳۴۲ سد امیرکبیر به عنوان اولین سد مخزنی چند منظوره در ایران بر روی رود کرج احداث شد که بخشی از آب مصرفی تهران و کرج را تأمین می‌کند. این رود در گذشته باغها و اراضی کشاورزی شهرهای کرج و شهریار را آبیاری می‌کرد ولی در سالهای اخیر به دلیل رشد بی رویه جمعیت آب آن برای مصر آشامیدنی به تهران و شهرکهای اقماری انتقال می‌یابد.
رود طالقان: شاخه اصلی این رود از ارتفاعات کهار بزرگ سرچشمه می‌گیرد و بیش از دریافت بیش از ۱۵ رود بزرگ  و کوچک از جمله دیزان و کرکبود، در دره طالقان به سمت غرب جریان می‌یابد. در سال ۱۳۸۵ سد مخزنی طالقان بر روی این رود احداث شد.

رود کردان: رود کردان از ارتفاعات کهار بزرگ سرچشمه می‌گیرد. از شاخه‌های اصلی آن می‌توان به دروان و برغان اشاره کرد. این رودها با جهت شمال شرقی – جنوب غربی از شهرستان ساوجبلاغ و نظرآباد عبور می‌کند و در اطراف روستای نجم آباد وارد رود شور می‌شود.
رود شور: این رود از به هم پیوستم رودهای کردان و بهررود در شهرستان نظرآباد به وجود می‌آید و پس از عبور از سازنده‌های شور به موازات جاده کرج – اشتهارد به سمت شرق جریان می‌یابد و از استان خارج می‌شود.

ب)  آب‌های زیرزمینی
کمی بارش، فصلی بودن رودها و نیاز روز افزون به آب در جنوب استان سبب شده که بیشترین آب مورد نیاز فعالیتهای کشاورزی از منابع آب زیرزمینی تهیه شود.در استان ۲۹۷۰ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق و ۶۹ رشته قنات جهت بهره برداری از آب زیرزمینی وجود دارد و حیات بسیاری از سکونتگاه‌های نواحی جنوبی به آبدهی آنها بستگی دارد. به دلیل بهره برداری‌های بی رویه از منابع آب بسیاری از قناتهای استان خشک شده‌اند.
چشمه‌ها از دیگر منابع آبهای زیرزمینی هستند که بیشتر در مناطق شمالی وجود دارند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
چشمه گله گیله: جاده چالوس – شهرستانک
چشمه وله: جاده چالوس – شهرستانک، روستای وله
چشمه گراب: طالقان روستای گراب
چشمه خچیره: طالقان، روستای خچره

کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال سایت متعلق به شرکت مهندسین مشاور جاماب می باشد.