صفحه اصلی > استان‌ها > اصفهان 
اصفهان

جمعیت

استان اصفهان با مساحتی حدود ۱۰۷۰۱۹ کیلومتر مربع بین ۳۰ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۲۷ دقیقه عرض شمالی خط استوا و ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه تا ۵۵ درجه و ۳۱  دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد. این استان که در مرکز ایران واقع شده است از شمال به استان های مرکزی، قم و سمنان؛ از جنوب به استان های فارس و کهکیلویه و بویراحمد؛ از غرب به استان های لرستان، خوزستان، چهارمحال و بختیاری و از شرق به استان یزد محدود است. مردم استان اصفهان به طور عمده از مردم فارس هستند. قوم های مختلف دیگری نیز در این استان ساکن هستند که به ترتیب جمعیت عبارتنداز: بختیاری ها، لرها، ترک ها، ارمنی ها، گرجی ها، کلیمی‌ها، کولی ها و عرب ها. این استان دارای ۲۴ شهرستان، ۲۷ بخش، ۱۰۷ شهر و ۱۲۷ دهستان می باشد.

مرکز:اصفهان
مساحت کیلومترمربع:۱۰۷۰۱۹
جمعیت (۱۳۹۰):۴۸۷۹۳۱۲
تعداد شهرستان‌ها:۲۴
تعداد بخش‌ها:۲۷
تعداد شهر:۱۰۷
تعداد دهستان‌ها:۱۲۷
تعداد آبادی:۳۲۹۷


(براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰ و  تقسیمات کشوری سال ۱۳۹۳ سازمان آمار)

نقشه

 

هوا و اقلیم

آب و هواى استان اصفهان به طور كلى معتدل خشك است، اما با توجه به تأثير بادها و دورى و نزديكى به منطقه كوهستانى غرب و دشت كوير در شرق و جنوب شرقى، مى‏توان آب و هواى آن را به سه بخش متمايز تقسيم كرد:
۱ـ آب و هواى بيابانى اين نوع آب و هوا شمال شهرستان نائين، حوزه بيابانك و انارك تا شمال اردستان را دربر مى‏گيرد. از مشخصات اين منطقه تغيير شديد و سريع درجه حرارت، كمى بارش و وزش بادهاى تند در طول سال را مى‏توان نام برد.
۲ـ آب و هواى نيمه بيابانى آب و هواى نيمه بيابانى شهرستان اصفهان را دربر مى‏گيرد و خشكى هوا و كمى بارندگى از مشخصات اين نوع آب و  هواست. رودخانه زاينده رود به طرز چشمگيرى بر روى آب و هواى اين ناحيه تأثير مثبت دارد و آن را تعديل مى‏كند.
۳ـ آب و هواى نيمه مرطوب سرد آب و هواى نيمه مرطوب سرد قلمرو غرب و جنوب غربى اصفهان را دربر مى‏گيرد. به نسبت افزايش ارتفاع، ميزان  بارندگى افزايش مى‏يابد و از درجه گرماى هوا كاسته مى‏شود.

کشاورزی
استان اصفهان یکی از مراکز اقتصادی و از قطب های صنعت کشاورزی کشور است ، که با دارا بودن شرایط اقلیمی متنوع و قابلیت های بالقوه منابع طبیعی و منابع انسانی تجهیز شده ، به عنوان یکی از استان های مهم کشور در زمینه تولید محصولات کشاورزی ، دامی و پروتئینی می باشد و به همت و کوشش مسئولین و بهره برداران ، دارای موفقیت هائی در بخش های مختلف گردیده است.
حدود ۵۶۹۹۵۷ هكتار معادل ۵/۳  درصد از اراضی استان در بخش كشاورزی مورد بهره برداری قرار مي گيرد. تعداد شاغلين بخش كشاورزی استان حدود ۱۵۸۷۱۴ نفر معادل ۱۱/۳ درصد از شاغلين استان است. حجم آب قابل تأمين برای كشاورزی در سال های عادی معادل 6525 ميليون متر مكعب برابر ۸۷ درصد از حجم آب قابل تأمين برای استان است از اين ميزان حدود ۵۰۹۲  ميليون متر مكعب از منابع زير زمينی و ۱۴۴۳ ميليون متر مكعب از منابع سطحی می باشد در اين  نوشتار سعی بر آن است كه مختصری وضعيت فعاليت های زير مجموعه كشاورزی منعکس گردد. (‌ پورتال جهاد کشاورزی استان اصفهان)


از ۵۶۹۹۵۷ هكتار اراضی مورد بهره برداری در بخش كشاورزی حدود ۳۴۹۴۰۱ هكتار معادل ۶۱ درصد به كشت محصولات زراعی آبی و ديم تخصيص یافته است . ميزان توليد انواع محصولات زراعی از اين سطوح برابر ۴ میلیون ۴۰۰ هزارتن است. شایان ذکر است ، اين استان در توليد گلرنگ ، ذرت علوفه ای ، پياز ، جو ، سيب زميني به ترتيب رتبه های اول ، دوم ، دوم ، سوم و سوم كشوری را به خود اختصاص داده است.

در استان اصفهان با حدود ۸۱۹۸۵ هكتار كشت محصولات باغی آبی و ديم معادل ۱۴ درصد از اراضی مورد بهره برداری در بخش كشاورزی را اختصاص داده كه ميزان توليد محصولات باغی از اين سطوح حدود ۶۰۱۵۱۸ تن می باشد. در بين محصولات باغی استان با سطحی برابر ۲۰۴۰ هكتار و توليد ۲۷۰۰۰ تن رتبه اول كشور و سيب با سطحی برابر ۲۳۵۰۰ هكتار و توليد ۲۸۰۰۰۰ تن رتبه سوم و انار با سطحی برابر ۱۰۲۴۰ هكتار و توليد ۱۵۰۰۰۰ تن رتبه سوم كشور و گل محمدی با سطحی برابر ۱۸۰۰ هكتار و توليد ۴۵۰۰ تن رتبه چهارم كشور را بخود اختصاص داده است .

مسايل و مشكلات اساسي پيش روي  بخش كشاورزي در استان
- استفاده نامناسب و بيش از ظرفيت از منابع طبيعی استان
- تغيير كاربری اراضی مستعد كشاورزی
- كمبود منابع آب مورد نياز
- آلودگی شديد منابع آب و خاك به دليل استقرار صنايع سنگين
- بهره برداری غير اصولی از منابع آب و پائين بودن راندمان آبياری
- كاهش منابع ذخاير آبی و بحرانی شدن وضعيت سفره های آب در زيرزمينی استان


منابع آب
رودخانه زاینده رود بزرگ ترین رودخانه فلات مرکزی ایران است که از ارتفاعات زردکوه بختیاری واقع در جنوب غربی اصفهان و از بخش شورآباد تنگ گزی استان چهار محال و بختیاری سرچشمه می گیرد و پس از طی بیش از ۳۶۰ کیلومتر از مغرب به مشرق، دشت ها و زمین های زراعی را آبیاری می کند و در نهایت به باتلاق گاوخونی که در ۱۴۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر اصفهان واقع شده است فرو می ریزد. وسعت حوزه آب ریز زاینده رود ۲۷۵۷۰ کیلومتر مربع  برآورد می شود که کمی بیش از نصف آن را زمین های باتلاقی شور، ریگزارها، تپه ماهورها و مناطق کوهستانی و بقیه را دشت ها تشکیل می دهد. برای کنترل جریان آب سطحی و تامین بخشی از آب آشامیدنی شهری و نیز کشاورزی و صنعتی، در سال ۱۳۴۹ سد زاینده رود روی رودخانه زاینده رود در فاصله ۱۱۰ کیلومتری غرب اصفهان احداث شده است. این سد در  ۱۰ کیلومتری شهر چادگان قرار دارد و از نوع بتنی دوقوسی است.
بیشینه حجم مخزن، ۱۴۷۰ میلیون متر مکعب و حجم مفید آن ۱۰۹۰ میلیون متر مکعب و همچنین مساحت دریاچه سد، ۵۴ کیلومتر مربع در تراز حداکثر است.
در حال حاضر سد زاینده رود تامین کننده آب آشامیدنی حدود ۵  میلیون نفر در استان های اصفهان، یزد، چهارمحال و بختیاری و مرکزی است و آب صنایع و حدود ۲۰۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی از آن تامین می شود.


در اين استان رودهاى مختلف دائمى و فصلى جريان دارد كه مهمترين آنها به شرح زير است:
۱ـ رودخانه زاينده رود اين رودخانه يكى از مهم‏ترين، بزرگترين و پرآب‏ترين رودخانه‏هاى حوزه‏هاى داخلى كشور بوده كه حوزه آبريز اصفهان و گاوخونى را زهكشى نموده و به مرداب گاوخونى ختم مى‏شود.اين رودخانه از دامنه ‏هاى خاورى ارتفاعات زاگرس و كوه‏هاى مرتفع زردكوه بختيارى سرچشمه مى‏گيرد.
طول اين رودخانه ۴۰۵ كيلومتر و حوزه آبريز آن ۳۱۰۰۰ كيلومتر وسعت دارد. علاوه بر استان اصفهان، قسمت‏هايى از استان يزد، فارس و چهارمحال و بختيارى نيز در حوزه آبريز اين رودخانه قرار دارند.
رودخانه زاينده رود از به هم پيوستن چشمه‏ها و رود خانه‏هاى كوچك و بزرگ فراوانى تشكيل مى‏گردد كه معروف‏ترين آنها چشمه جانان و چهل چشمه مى‏باشند كه در پاى كوه‏هاى بختيارى قرار دارند.پس از اتصال رودخانه كوهرنگ به زاينده رود، منبع دائمى و مطمئنى جهت تأمين آب در فصول مختلف سال در دست اصفهان به وجود آمد.
۲ـ رودخانه قمشه اين رودخانه يكى ديگر از رودخانه‏هاى حوزه آبريز اصفهان و گاوخونى مى‏باشد كه از كوه‏هاى جنوب شرقى شهرضا سرچشمه گرفته و در نهايت به باتلاق گاوخونى مى‏ريزد. طول اين رودخانه ۲۰۰ كيلومتر و حوزه آبريز آن در حدود ۴۸۰۰ كيلومتر مربع وسعت دارد.
۳ـ رودخانه آب جهق اين رودخانه از رودخانه ‏هاى مستقل حوزه آبريز مركزى است و در شهرستان كاشان جريان دارد. از كوه‏هاى كركس و دامنه ‏هاى شمالى و شرقى كوه كلاه برفى، واقع در دهستان قهرود، سرچشمه مى‏گيرد و در ريگ‏ زارهاى جنوب شرقى كاشان فرو مى‏رود.
۴ـ رودخانه آب شاه قهرود اين رودخانه از دامنه غربى كوه كلاه برفى از رشته ارتفاعات كركس، سرچشمه مى‏گيرد و به دشت‏هاى جنوبى كاشان مى‏ريزد.
۵ـ رودخانه گلپايگان
رودخانه گلپايگان همان رودخانه قم رود است كه پس از عبور از شهر گلپايگان به نام رودخانه گلپايگان ناميده مى‏شود. اين رودخانه از دامنه كوه‏هاى شهرستان اليگودرز و زاگرس مركزى سرچشمه مى‏گيرد. رودخانه پس از سريز از سد گلپايگان، در جهت شرقى جريان مى‏يابد. از شهر گلپايگان گذشته و رودخانه خوانسار را با شعبات مربوط در محلى به نام  «ديزجان» ضميمه خود مى‏نمايد. قمرود از اراضى شهرستان‏هاى محلات و دليجان مى‏گذرد و وارد قم مى‏شود و سرانجام به درياچه نمك مى‏ريزد. سد پانزده خرداد به منظور تأمين آب آشامیدنی شهر قم بر روى اين رودخانه احداث شده است.
۶ـ رودخانه خوانسار
اين رودخانه در شهر خوانسار واقع شده است و از شاخه‏هاى مهم رودخانه قم مى‏باشد. از دامنه‏هاى كوه خوانسار سرچشمه مى‏گيرد و پس از گذشتن از خوانسار، وارد گلپايگان مى‏شود و سپس وارد قم‏رود می شود. طول اين رودخانه ۶۰ كيلومتر و وسعت حوزه آبريز آن بالغ بر ۱۹۰۰ كيلومتر مربع مى‏باشد.
۷ـ رودخانه دربند اين رودخانه يكى از شاخه‏ هاى رودخانه گلپايگان است و در جنوب گلپايگان و در مناطق شمالى شهرستان داران قرار دارد.  از دامنه‏هاى كوه سفيد در اليگودرز سرچشمه مى‏گيرد و به رودخانه گلپايگان مى‏ريزد. اين رودخانه دائمى است و طول آن ۱۵ كيلومتر است.
۸ـ رودخانه هزار جريب رودخانه هزار جريب از شاخه‏هاى اوليه رودخانه گلپايگان مى‏باشد. از دامنه‏هاى شمالى كوه هشتاد در جنوب غربى شهر گلپايگان سرچشمه مى‏گيرد و در مسير خود با رودخانه بلطاق تلاقى مى‏كند و رودخانه گلپايگان را به وجود مى‏آورد. طول اين رودخانه ۲۳ كيلومتر بوده و آب آن دائمى است. حوزه آبريز آن نيز در شهرستان فريدن قرار دارد.
۹ـ رودخانه نابر چمرود اين رودخانه در منطقه كاشان قرار دارد و از رودخانه‏هاى حوزه آبريز مركزى به شمار مى‏آيد. از دامنه‏هاى شمالى كوه كركس در جنوب غربى كاشان سرچشمه مى‏گيرد. اين رودخانه پس از عبور از منطقه آران با رودخانه قمصر تلاقى نموده و به درياچه نمك مى‏ريزد.
 ۱۰ـ رودخانه سميرم يكى از شاخه‏هاى مهم رودخانه خرسان مى‏باشد كه در شهرستان سميرم جريان دارد و به همين خاطر به نام رودخانه سميرم معروف مى‏باشد. همچنين به آن «حنا» و «قلعه سيستان» هم گفته مى‏شود. شاخه اصلى آن از دامنه‏هاى جنوبى كوه « آيينه قبرى»، واقع در شانزده كيلومترى شمال خاورى سميرم، سرچشمه مى‏گيرد.اين رودخانه از شرق شهر سميرم مى‏گذرد و دشت سميرم را از شمال به جنوب طى مى‏كند. پس از دريافت شاخه‏ هايى در شانزده كيلومترى جنوب شهر، با شاخه مهم خود به نام «حنا» تلاقى مى‏كند. اين رودخانه به تدريج وارد منطقه كوهستانى مى‏شود و در روستاى رود آباد با رودخانه «ماربر» تلاقى نموده، رودخانه «خرسان» را تشكيل مى‏دهد. وسعت حوزه آبريز رودخانه سميرم حدود ۱۹۰۰ كيلومتر مربع مى‏باشد.

کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال سایت متعلق به شرکت مهندسین مشاور جاماب می باشد.